Grottutforskere sikrar seg med fischer

„Tolv menneske har allereie vore på månen“, seier grotteforskar Axel Hack. „Men på planeten vår finst det framleis stader som ingen har gått inn i.“ Det som finst under jordoverflata i grotter, kan ikkje satellittar måle eller observere. Axel Hack og kollegaene hans legg stadig ut på dette ukjende terrenget og avdekkjer det som ligg skjult her. Eit forskingsfelt som òg blir kalla spelæologi. „Vi utforskar grotter for å lære meir om jorda vår, slik at vi kan beskytte han betre“, forklarar Axel Hack føretaket.

Bilete: Axel Hack

Objektkort

Objekttype

Hule

Total lengde

113 km

Djup

Med 1 560 m høgdeforskjell på 9. plass i verda

Sidan 2012 har han vore medlem av Dachstein Caving Expedition, som i over 40 år har undersøkt og kartlagt grottene på platået i Dachstein-fjella i Oberösterreich. „Over 850 meter under jorda, langt frå hjelp, banar vi oss veg gjennom trange passasjar og djupe sjakter“, skildrar Axel Hack Dachstein-ekspedisjonane. „Vi kjempar mot kulde, hardt berg, flaum og flytande leire.“ Talrike vertikale sjakter er gjennomsett av tidlegare elveløp som har grava seg djupt inn i fjellet, fortel Axel Hack vidare. Å krysse desse såkalla meandrar krev mykje energi. For ikkje å nemne dei mange bratte veggane som grotteforskarane stadig må klatre opp.

Bilete: Axel Hack

„Spesielt her, der det går så vertikalt og glatt nedover eller oppover, må huleseilene være sikkert forankret“, sier Axel Hack. „Vi stoler på fischer stålankere her. Jeg føler meg tryggere når jeg henger i festene fra en tysk kvalitetsprodusent.“ På ekspedisjonene er derfor allerede tusenvis av fischer bolteankere, som FBN II og FAZ med åtte millimeter diameter, brukt til seilfester i hulene. Størstedelen av disse ble brukt i sjaktanlegget Wot U Got Pot (WUG).

Begynnelsen av september 2018 kom gjennombruddet: Etter over ti års forskning i WUG oppdaget forskerne en ny forbindelse fra WUG til Hirlatzhølen. Dermed økte den utforskede totale lengden av det underjordiske labyrintsystemet med 7,2 kilometer til over 113 kilometer. Dette gjør Hirlatzhølen til den 20. lengste hulen i verden. I dybden rangerer den med 1 560 meter høydeforskjell på 9. plass.

Bilete: Axel Hack

Sidan har forskingsteamet håpa på samanslåing med fleire høgareliggande grotter. Det er venta at systemet kan vekse med opptil 90 meter i vertikal retning. Dermed katapulterte Hirlatzhølen seg til 6. plass i verdsrankinga for djupn, og 2. plass i Europa. I tillegg skal fleire sjakthøler utforskast. Frå 17. august til 5. september drog høgforskarar frå heile Europa igjen ned i gapet til den alpine storhølen. Møtestaden var Dachsteinplatået på Hallstätter-sida. «Trygg utstyr er høgaste prioritet på slike ekspedisjonar», seier Axel Hack. «Vi kunne også denne gongen vurdere kva som venta oss: temperaturar rundt to grader, høg luftfuktigheit og hyppige vassinnbrot i dei vertikale delane, samt sterk leiring av gangane.» Nokre veggar, der forankringar skal settast inn, er fleire centimeter tjukt dekka med leire, legg Axel Hack til. «Og Dachsteinkalken er hard og tjukkbanda. I nokre tilfelle er han også sprukken eller korrodert.»

Bilete: Axel Hack

Huldforskarane tok med seg rikeleg med tau, borekroker, batteridrevne borehamrar samt frysetørka måltid og utstyr til leiren inn i underverda, transportert i slipesekker laga av lastebilpresenningar. Også med i bagasjen: 300 fischer bolteankrar FBZ 8/10 i rustfritt stål (A4) samt i galvanisert stål. Festemidla gir sikker feste i den trassige kalksteinen. Bøyde M8-fliker, som er laga av aluminium eller det rustfrie stålet Inox 304/316, blir forankra i fjellet. Til desse kan tau hengjast opp med skruledd.

Bilete: Axel Hack

Fyrst hindra vêret framgang: «WUG, porten vår til Hirlatzhølen, låg under sju meter snø. Men der det er vilje, er det også ein veg – som vi klarte å grave oss fram til», fortel Axel Hack. «Så regna det i fleire dagar, og hola vart sterkt oversvømt.» Til slutt kunne dei underjordiske kløftene og gangane likevel utforskast vidare. Slik kunne teamet forske vidare på Thundergasm-hølen, som dei oppdaga i 2017. I fjor målte forskarane ho på om lag 200 meters djupne, men vart stoppa av ein ukjend meander. No fekk teamet vite meir. «Vi veit aldri kva som ventar oss: I dette tilfellet gjekk det frå ein djup og glatt canyon til ein brei gang, og deretter til eit område med nedfallande vatn og rustraud, smuldrande og skarp stein. På botnen snodde ein djup og stri meander seg», skildrar Axel Hack den ukjende fjellverda.

Bilete: Axel Hack

Mye nytt lærte huleforskarane òg om WUG. „Frå vertikale sjakter og kanjonar kom vi inn i enorme fossile røyr.“ Klissete leire spreidde seg stadig på utstyret og gjorde støvlane dobbelt så tunge som vanleg. Frå Chutney-gruva gjekk det vidare inn i ein annan passasje som vart utforska og målt: ein svært leirete blindveg med eit ras i enden. Vidare vart òg delen Left Fork og den såkalla Time Bandit utforska.

Vi utforskar grotter for å lære meir om jorda vår, slik at vi kan beskytte han betre.

Axel Hack, medlem av Dachstein Caving Expedition

I tillegg ble det forsket videre på slutten av Uphill Gardens. Her boret Axel Hack og teamet hans seg 25 meter opp en bratt leirrampe. Delvis måtte fjellet frigjøres fra ti centimeter dyp og fuktig leire for å kunne sette boreankre. Teamet jobbet i fire timer under disse vanskelige forholdene. Etter rundt 30 satte boreankre var det klart: Forskerne stod i den romslige, ennå uutforskede passasjen nr. 33. «Aldri har jeg sett en vakrere gang i WUG. Den er rikt dekorert med stalagmitter og andre formasjoner,» begeistrer Axel Hack. «Etter gode 100 meter måtte vi dessverre snu. Gangen strekker seg fortsatt mye lenger inn i fjellet, men tiden rant ut for oss. Vi måtte jo også tilbake til tauene for så å klatre 650 meter opp.» Etter totalt 18 timer nådde teamet trøtte, men i god behold, overflaten igjen.

Bilete: Axel Hack

Det har ennå ikkje blitt oppdaga fleire samband mellom høgareliggande grotter. Likevel tek forskarane med seg mykje ny kunnskap om fjellverda og dei kronglete vegane opp til jordoverflata, noko som bringer dei mykje nærare målet sitt. „fischer bolteankra vi brukte heldt seg stabile gjennom heile ekspedisjonen, sjølv i overraskande dårleg berggrunn“, seier Axel Hack letta.

Sikker feste ved avgrunnen: Når alt henger på en ankerpunkt

Grottutforskarar stolar på fischer

Objektkort

Våre brukte fischer produkter